هادوا حرّمنا كلّ ذى ظفر . . . « 1 »
وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
ما به موجب تحريم آنچه را كه حرام كرديم بر ايشان ظلم نكرديم بلكه خودشان مستحقّ منع و تحريم شدند .
چنانچه قول خداى تعالى :
فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا . . .
« 2 » نيز اين چنين مستفادست .
ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ
آوردن لفظ
ثُمَّ
جهت نشان دادن تفاوت دو جمله است كه از آن جهت كه جملهى اوّل براى تشديد و تلغيظ است و جملهى دوّم براى تلطف و اظهار رحمت .
لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابُوا
كسانى كه به موجب نادانى مرتكب كار بد و ناشايست شده ( از آن جهت كه از دار علم منصرف و به حكم جهل تن در دادهاند ) سپس توبه نموده و از جهالت و نادانى برگشتند و بر آنچه كه از آنها سر زده است پشيمان شدند .
مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا
و آنچه را كه از حقوق مردم ملزم شدهاند تدارك نمودند يا آنچه را كه از حقوق خدا بدان ملزم شده و يا از آنها فوت شده بجاى آوردند ،
إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ
البتّه كه بعد از توبه پروردگارت آمرزندهاى مهربان است ( تكرار
إِنَّ
اينجا نيز همانند گذشته است ) .
هامش
( 1 ) . سورهى الانعام آيه 146
( 2 ) . سوره نساء آيه 160