مقابل عدل قرار گرفته و تعدّى و تجاوز بر حقّ غير در آن اعتبار نشده است .
وَ الْمُنْكَرِ
منكر كارى است كه به موجب آن بر حقّ ديگرى تجاوز شود و اهل شرع آن را قبيح مىدانند ، نوعا منكر ضد معروف است كه مقابل احسان قرار دارد ،
وَ الْبَغْيِ
بغى تجاوز و دست دراز كردن بر حقوق مردم يا خروج از اطاعت عقل و تسليم نشدن بر خويشاوندان و ذوى القربى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است در مقابل ايتاى ذى القربى ، خصوصا بنا بر تفسير ذى القربى به ائمهى هدى عليه السّلام .
يَعِظُكُمْ
شما را نصيحت كرده و آنچه را كه نفع و ضررتان در آن است بيان مىكند ،
لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
برخى فرمودهاند : اگر در قرآن غير از اين آيه چيز ديگرى نبود بر قرآن صدق مىنمود كه بيان هر چيزى است « 1 » .
وَ أَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ
اين جمله عطف بر جملهى
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ
است زيرا كه اين جمله به معناى ( اعدلوا ) است .
و عهد خدا عبارت از همان عهدى است كه در بيعت عام نبوى اسلامى اخذ شده يا بيعت خاصّ ولوى ايمانى است .
إِذا عاهَدْتُمْ
هرگاه كه عهدى با خدا بستيد بدان وفا كنيد ، تقييد بر اين جمله تصريح دارد بر اين كه غرض از آن عهدى است كه در دار تكليف واقع شده است نه آنچه كه سابقا در عالم ذر گرفته شده است . هم چنان كه عهدهايى را كه در قرآن به صورت مطلق آمده بر همان عالم ذر تفسير
هامش
( 1 ) . اشاره بر آيهى شريفهى 89 همين سورهى كه مىفرمايد :وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ