ولوى حاصل مىشود .
وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ
و با ذكر خدا « 1 » دلهايشان آرامش مىيابد ، زيرا پس از آن كه انسان ايمان آورد ، ذكرى بهوسيله ولىّ خدا بر او القا شد ، در نتيجه آن ايمان حقيقى براى او حاصل و محقّق مىشود ، در قلب او داخل مىگردد و او را از حالت طلب به عشق مىرساند ، با شدّت يافتن شور عشق آرامشى براى حاصل مىشود ، در اين حالت اين امر بر او صادق است كه با ذكرى كه از ولىّ امرش گرفته است آرامش پيدا كرده است ، و ليكن اطمينان به صورت تمام و كمال حاصل نمىشود مگر با حصول ملكوت امام در دل و قرار گرفتن با او .
پس آنگاه كه به ملكوت امام رسيد و با او استقرار يافت بدون شايبهى اضطراب و هيجان آرامش پيدا مىكند ، و ملكوت امام ذكر حقيقى خداست .
بنابراين معناى آيه چنين مىشود : كسانى كه ايمان آوردند و ذكر اخذ نمودند از كسانى هستند كه به واسطهى ذكر ايمان آوردند ، و قلوب آنها به سبب صورت آن ذكر يا به سبب حقيقت آن كه همان
هامش
( 1 ) ذكر : در كلمات عارفان به معانى : ياد كردن ، مواظبت بر عمل ، حفظ ، طاعت ، نماز ، بيان ، قرآن ، حلم ، شرف ، شكر ؛ نيز گفتهاند : ذكر به معناى استيلاى مذكور بر دل است . يا ذكر يعنى توجّه به محبوب و غفلت به ما سوى .اذكروا اللّه كار هر اوباش نيست * ارجعى بر پاى هر قلّاش نيست