بخواهند ، چه كلمهى
قَبْلَ
به معناى دون كه معناى نفى است زياد استعمال مىشود .
وَ قَدْ خَلَتْ
در حالى كه چه عقوبتها بر امّتان گذشته رسيد و آنها عبرت نگرفتند .
مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلاتُ
لفظ
الْمَثُلاتُ
جمع ( مثله ) است بفتح ميم و ضمّ ثاء و فتح آن به معناى عقوبت است از ( مثل بفلان ) و را مثله كرد ، و معناى آن اين است كه عقوبتها و عذابها بر امّتهاى پيشين گذشته است به نحوى كه در شهرت و معروفيّت به صورت مثل درآمده است ، و اين كفّار از جهت نهايت حماقت و جهلى كه دارند از آنها عبرت نمىگيرند ، و لفظ « مثلات » با فتح ميم و ضمّهى ثاء يا سكون آن ، و با ضمّه ميم و ضمّهى ثاء يا سكون آن ، و با فتحهى ميم و ثاء نيز خوانده شده است .
به امير المؤمنين و امام متّقين عليه السّلام نسبت داده شده كه فرمود :
بترسيد و بر حذر باشيد از عقوبات كه به سبب كارهاى بد و اعمال مذموم بر امّتهاى پيشين نازل شده ، پس در هر خير و شرّ احوال آنها را متذكّر شويد و بترسيد از اين كه مثل آنان شويد « 1 »
وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلى ظُلْمِهِمْ
« 2 » خداوند
هامش
( 1 ) تفسير الصافى 3 : ص 58 - نهج البلاغه : ص 296 خطبه 192
( 2 ) ظلم : ستمگرى ، خروج از حدّ اعتدال ، به نزد عارفان ظلم در حدّ كفر است ، زيرا موجب ستر عبد از حقّ مىشود . ( خواجه نصير الدّين طوسى : اخلاق ناصرى )