و
الْمُبِينِ
به معناى ظاهر شدن يا ظاهركننده است ، و مقصود از آن قلم عالى ، يا لوح كلّى ، يا عالم مثال ، يا عالم طبع ، يا قرآن ، يا همهى عالم است .
إِنَّا أَنْزَلْناهُ
ما كتاب را در صورت حروف و نقوش نازل كرديم ،
قُرْآناً
قرآنى كه جامع دو جهت وحدت و كثرت ، و امر و خلق است ،
عَرَبِيًّا
قرآنى كه جامع دو جهت وحدت و كثرت ، و امر و خلق است ،
لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
باشد كه تعقّل آن بر شما آسان باشد چون قرآن به لغت شما نازل شده ، يا اين كه شما داراى عقل و فقه گرديد چون قرآن مشتمل بر چيزى است كه به سبب آن عقل و فقه حاصل مىشود .
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ
ما املاء مىكنيم نه غير ما ، بنابراين كه تقديم مسند اليه جهت افادهى حصر باشد ، و مقصود نهى از گوش دادن به غير است از قبيل به تو مىگوييم تا همسايه بشنود ، و ممكن است مقصود نهى از نظر به واسطه است مانند ملايكهاى كه قرآن را مىآورد .
أَحْسَنَ الْقَصَصِ
اين قصّه عجيبترين قصّههاست ، زيرا كه در ميان دو ضدّ جمع بود ؛ هم فرصت بود هم وصلت ، هم محنت بود هم شادى ، هم راحت بود هم آفت ، هم وفا بود هم جفا ، هم مالكى بود هم مملوكى ، در بدايت بند و چاه بود ، در نهايت تخت و گاه بود . به اوّل بيم و هلاك بود و به آخر عزّ و ملك بود . پس چون