( لمّا ) لفظ ( انّ ) مخفّفه است و طبق اصل خودش عمل كرده است ، و لفظ ( كلّا ) اسم ( إنّ ) است و ( لمّا ) طبق همان وجوه سابق است ، يا اين كه ( إن ) نافيه و ( كلّا ) مفعول فعل محذوف و ( لمّا ) استثنائيّه است ، و معناى آن چنين است : نمىبينم كسى را مگر اين كه خداوند جزاى اعمال آنها را مىدهد .
يا اين كه ( انّ ) مخفّفه است كه عمل نكرده و ( كلّا ) مفعول فعل محذوف است ، و ( لمّا ) طبق وجوه گذشته است ، و بنا بر قرائت تخفيف ( ان ) و نصب ( كلّا ) و تخفيف ( لمّا ) لفظ ( انّ ) مىتواند مخفّفه باشد و عمل كند مانند اين كه مشدّده باشد و عمل كند با ( لمّا ) با تخفيف يا اين كه ( انّ ) مخفّف باشد و عمل نكند و لفظ ( ارى ) مقدّر باشد و لام ( لمّا ) موطّئه يا لام خبر ( انّ ) است ، و لفظ ( ما ) جهت فصل بين دو لام است ، يا لام ( لمّا ) خبر ( انّ ) و ( ما ) موصوله يا موصوفه است .
يا اين كه ( انّ ) نافيه ، و لفظ ( أرى ) مقدّر و لام ( لمّا ) به معناى ( الّا ) است بنا بر قول كسى كه لام بعد از ( ان ) را به معناى ( الّا ) قرار مىدهد ، و ( ما ) جهت فصل يا موصوله يا موصوفه است .
بنا بر قرائت ( انّ ) با تخفيف و قرائت ( كلّا ) به رفع و ( لمّا ) با تشديد لفظ ( ان ) مخفّفه مىشود كه عمل نكرده ، و لفظ ( كلّ ) مبتداء است و ( لمّا ) طبق وجوه گذشته است . يا اين كه ( ان ) نافيه و ( لمّا ) استثنائيّه است .
بنا بر قرائت ( ان ) با تخفيف ، و ( كلّ ) به رفع و ( لمّا ) با تخفيف
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 399
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٩٩