إلّا ما شاء ربّك
إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ
تعليل جمله سابق است
وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا
لفظ ( سعدوا ) با فتحه و ضمّه سين خوانده شده از ( سعده اللّه ) به معناى ( أسعده ) است ، يعنى خداوند او را خوشبخت گردانيد .
فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ
استثنا در اينجا يا به اعتبار مبدأ و آغاز است چنانچه گذشت ، يا به اعتبار منتهى و آخر است ، و ليكن مقصود از بهشت بهشت دنيا است چنانچه در اخبار ما است .
بنابراين معناى آيه چنين مىشود : اما كسانى كه خوشبخت شدند پس در بهشت دنيا جاودانه هستند مادامىكه زمين و آسمان باقى است مگر آنچه را كه پروردگارت بخواهد كه از بهشت دنيا بيرون برد و در بهشت آخرت و مقام رضوان جاى دهد .
دليل اين كه مقصود بهشت دنيا است اين است كه جاويد ماندن در آن را مقيّد به دوام و بقاى آسمانها و زمين كرده كه آن فقط در
هامش
مىشود ) امّا معتزله معتقدند كه مرتكب كبيره ( فاسق ) مخلّد ( جاودانه و هميشگى ) در آتش است و مؤمنان صالح جاودانه در بهشت ، اشاعره برآنند كه فقط كافران جاودانه در بهشتند و فاسقان سر انجام به بهشت مىروند شيعه اماميّه ضمن جمع اين نظريّات معتقدند كه در عين حال كه عذاب و ثواب هر دو جاويد است ولى فقط كافر مخلّد در عذاب است ( چون از خدا بخشش و عفو نخواسته است ) ولى صاحب گناه كبيره ( فاسق ) سر انجام در پرتو عفو و عنايت الهى از عذاب رهايى خواهد يافت و امّا مؤمنان در بهشت جاودانهاند كه سخن شيعه با قرآن و عقل و شهود هماهنگ و قابل پذيرش است .