و بنابراين استثناى از مدّت خلود به اعتبار اوّل آن مدّت مىشود ، نظير اين كه گفته شود : حبس شدم روز جمعه جز يك ساعت اوّل آن روز ، چون اهل آتش قبل از دخول در آتش آخرت در برزخها معذّب هستند .
يا اصلا از حالت غشى و مردنشان با نفخه اوّل بيدار نشدهاند و حالت آنها در اين هنگام مانند حالت شخص خواب و بىهوش است .
و ممكن است كه استثناى از مدّت خلود با اعتبار آخر مدّت باشد و ليكن نسبت به كسى باشد كه شفاعت شفاعتكنندگان شامل حال او گردد .
گويا كه چنين گفته است : ( الّا ما شاء اللّه لمن شاء اللّه ) مگر آنچه را كه خدا بخواهد براى هر كس كه خدا بخواهد .
يا اين كه استثناى از مدّت خلود به اعتبار آخر آن مدّت است ، ولى مقصود از آتش آتش برزخها است كه از آن به آتش دنيا تعبير مىشود چنانچه در اخبار است .
و آنان اگر چه در آن آتش برزخ بمانند ولى هر چه قدر بمانند بالاخره در آخر به سوى آتش آخرت مىروند در آينده نزديك تحقيقى درباره آتش دنيا و آتش آخرت و همچنين بهشت دنيا و بهشت آخرت ارايه خواهيم داد .
و در تصحيح استثنا وجوه ديگرى نيز گفته شده كه ذكر آنها فايدهاى ندارد و مناسب اين مختصر هم نيست .
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 384
مساهمون: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص٣٨٤