زمان خلود و هميشگى است ، يا زمان زفير آنها است يا زمان ثبوت آنها در آتش است ، هر يك از اينها يا به صورت استقلال است و يا بر سبيل تنازع .
إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ
استثناى از مدّت خلود ، يا مدّت بودنشان در آتش است نه اين كه استثناى از مدّت زمان زفير و شهيق آنها باشد ، و اين بدان جهت كه اين جمله با قسيم خود در آيه بعدى ( الّا ما شاء ربّك ) موافق باشد و لفظ ( ما ) نافيه يا مصدريّه ، يا موصوله ، يا موصوفه است .
و چون از استثنا كردن يك مدّت و زمان از مدّت ديگر اين توهّم پيش مىآيد كه آنچه كه استثنا شده آخرين مدّت مستثنى منه مىباشد لذا اين آيه بر قايلين به دوام عذاب و خلود در آتش به اشكال برخورده است .
و از سوى ديگر قايلين به انقطاع عذاب يا خروج اهل آتش از آتش به امثال اين استدلال كردهاند .
بيانى در خلود اهل آتش و عدم خلود آنان
بدان كه متشرّعين از متكلّمين و فقها ( ره ) قايل به دوام عذاب و خلود اهل آتش شدهاند ، خلود كسانى كه شفاعت شفيعان در آتش و در عذاب به آنها نمىرسد ، و بر اين معنا به ظواهر آيات و اخبار استدلال كردهاند .