أَ فَمَنْ كانَ
عَلى بَيِّنَةٍ
« 1 »
مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ
« 2 »
مِنْهُ وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً
لفظ همزه براى انكار است و خبر حذف شده ، يعنى آيا كسى كه داراى بيّنه و دليل روشن از جانب پروردگارش است مانند كسى است كه در ادّعايش دليل و بيّنهاى ندارد و طالب دنيا است ؟
مقصود از موصول « من » محمّد صلّى اللّه عليه و آله يا على يا همه مؤمنين است ، و مراد از بيّنه رسول يا رسالت يا معجزات يا كتاب يا احكام رسالت او يا على عليه السّلام يا ولايت او مىباشد .
و لفظ « يتلوه » يا از تلاوت به معناى « تلو » به معناى تابع و دنبال بودن است و ضمير منصوب در « يتلوه » يا به موصول يا به بيّنه برمىگردد ، و مذكّر آمدن ضمير به اعتبار معنا است ، يا به قرآن بر مىگردد به قرينه اين كه لفظ قرآن در سابق ذكر شده .
مقصود از شاهد يا محمّد صلّى اللّه عليه و آله يا على عليه السّلام يا قرآن يا برهان است كه خداوند به مؤمن مىدهد مانند : آيات آفاق و انفس .
ضمير مجرور « منه » يا به موصول يا به ربّ يا به بيّنه بر مىگردد ، و ضمير « من قبله » يا به موصول يا به بيّنه يا به شاهد بر
هامش
( 1 ) اين بيّنه به زبان اهل اشارت ، تخم درد عشق است كه در عهد ازل در دلهاى دوستان خود ريخت . ( تفسير ادبى و عرفانى كشف الاسرار : خواجه عبد اللّه انصارى )
( 2 ) عدّهاى ذيل كلمهى شاهد كه مقصود صورت پيغمبر است اين شعر را نوشتهاند :اى صبح سعادت ز جبين تو هويدا * اين حسن چه حسنى است تبارك و تعالى