قَتَرٌ
آن گونه غبارى كه به سياهى بزند .
وَ لا ذِلَّةٌ
و قتر و ذلّة كنايه از چيزى است كه در اثر حزن و اندوه و شدّت احتياج عارضش مىشود ، و دانستى كه متّصل به ملكوت ولىّ امر هيچ وقت داراى اندوه و احتياج نيست .
أُولئِكَ
ادا كردن عبارت با اسم اشارهء بعيد براى بزرگ كردن و تصوير آنها با همان اوصاف مذكور مىباشد .
أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ وَ الَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ
عطف بر جملهء
« لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى »
است از قبيل عطف جمله ، يا عطف بر
« لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى »
بتقدير لام است كه از قبيل عطف بر دو معمول دو عامل مختلف و از باب عطف مفرد است ، و اين احتمال دوّم بهتر است ، چون با سياق كلام موافق بوده و از حذف و تقدير در سلامت و امان است .
جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها
پيش از اين بيان شد كه چون سيّئه و گناه مخالف مقتضاى فطرت است انسان را بيش از مقدار قدرت و توانائىاش پايين نمىآورد .
ولى حسنه و كار نيك چون موافق فطرت انسان است او را بيشتر از مقدار قدرتش بالا مىبرد ، ده برابر قدرت خودش تا هفتصد برابر ، و خداوند براى هر كس كه بخواهد مضاعف مىسازد .
وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ما لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عاصِمٍ
هيچ چيز مانع خشم خدا بر آنان نيست يا از جانب خدا نگهدارندهاى براى آنان نيست .