سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ
البتّه خدا آنان را در رحمت خود وارد مىكند . اين بيان تصديق سبب بودن انفاق آنها به دعاى رسول ، و اجابت دعاى رسول در حقّ آنان از طرف خداست ، و سين يا براى تأكيد و يا براى تسويف « 1 » است .
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
زيرا خدا بسيار آمرزنده و مهربان است ، اين سخن بيان علّت تأكيد وعده و تحقّق آن است .
وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ
عطف بر
« مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ »
است يعنى شامل اعراب پيشين نيز مىشود تا چه برسد به اعرابى كه به خدا ايمان بياورند . بنا بر اين شايسته است كه مقصود از اعراب كسانى باشند كه در صحراى نفس ايستادهاند نه اينكه فقط عرب صحرانشين باشد ، تا اينكه « السّابقين » با لام استغراق صحيح باشد ، و در اين صورت آيه اشاره به اين مىشود كه هر كس در صحراى نفس باشد نبايد به او با نظر حقارت نگريست ، همچنانكه پيش از اين بوديد و خدا بر شما منّت نهاد و وارد جرگه ايمانتان ساخت .
هيچ كافر را به خوارى منگريد * كه مسلمان مردنش باشد اميد
توصيف لفظ « السّابقون » براى تأكيد و رفع توهّم ارادهء سبقت در صورت اسلام يا در احتشام ، يا در سربازان ، يا در جهاد و يا فقط در كارزار مىباشد ، و نيز براى اشاره به اين است كه سبقت در سلوك به سوى خدا و در مراتب عبوديّت خدا اراده
هامش
( 1 ) تسويف : در كارى به كسى اختيار تام دادن كه هر چه بخواهد بكند