و شكّى نيست كه معنى ظاهرى آن كفر است ، و لذا خداى تعالى در حالى كه آنان را ذمّ مىكند از آنها حكايت مىكند و مىفرمايد :
ابْنُ اللَّهِ وَ قالَتِ النَّصارى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ
نقل شده است كه مسيح مىگفته است : پدرم چنين مىگويد . و اين معنى در انجيل ثبت شده است .
ذلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْواهِهِمْ
يعنى به هر معنى كه بوده باشد ، اعتقادى به آنچه مىگويند ندارند .
زيرا اعتقاد به اين معنى مستلزم عمل به مقتضاى آن است ، و عمل به مقتضاى آن اين است كه از قول كسى كه به سبب نبوّت نسبت او را به خدا مىدهند تخلّف نورزند در حالى كه چنين نيست ، مثل قول خداى تعالى :
يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ
يُضاهِؤُنَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُوا
يعنى قول اينان مشابه قول كسانى است كه كافر شدند .
به حذف مضاف و جانشين كردن مضاف اليه به جاى آن . و مشابه بودن اين دو گفتار در اين است كه هيچ يك از آن دو گفتار از روى اصل و اعتقاد صحيح نيست ، بلكه هر دو از تخيل محض سر چشمه مىگيرد ، بدون اينكه حجّتى بر آن باشد .
و آن مانند گفتار ديوانه است ، امّا اگر مقصود از كسانى كه كافر شدند نصارى باشد .
مِنْ قَبْلُ
يهود است كه پيش از نصاراست و گرنه مطلقا