تفسير
وَ لَمَّا رَجَعَ مُوسى إِلى قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً قالَ بِئْسَما خَلَفْتُمُونِي
خلفه يعنى جانشين او شد و در پشت سر او و غياب او عمل كرد ، و لفظ ما ( در بئسما ) نكره موصوفه يا معرفه موصوله ، يا معرفهء تامّه است و اگر معرفه تامّه باشد ( خلفتمونى ) حال مىشود . و به هر تقدير عايد محذوف است ، و معنى آن اين است چه بد است آنچه را كه پس از من عمل كرديد و آن عبادت گوساله است و بنابراين عبادت گوساله ، مخصوص به ذمّ است و محذوف .
و ممكن است كه ( ما ) مصدريّه باشد ، و معنى چنين مىشود : چه بد جانشينى است جانشينى شما براى من كه شما گوساله را عبادت كرديد و امر پروردگارتان را ترك كرديد .
و ممكن است خطاب به هارون و كسانى باشد كه با او باقى ماندند و گوساله را عبادت نكردند ، و در اين صورت معنى آن اين است چه بد جانشينى براى من شديد كه سكوت كرده عبادتكنندگان گوساله را نهى نكرديد و از معاشرت با آنها خوددارى نورزيديد .
مِنْ بَعْدِي أَ عَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ
آيا از امر پروردگارتان به پيروى از من و انتظار كتاب آسمانى جلو زديد ؟ و آن را در پشت سرتان انداختيد ؟
متعدّى شدن ( عجلتم ) بدون واسطه براى تضمين مثل معنى سابق است . يا اينكه معنى آن اين است : آيا در عبادت گوساله بر امر پروردگارتان سبقت گرفتيد ؟ پس بدون امرى از