وادار كرد اين بود كه من بهتر از آدم هستم ، و مرا بر او افزونى بخشيدى از آن جهت كه مادّهء مرا برتر ساختى ، زيرا
خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ ، مِنْ طِينٍ
مرا از آتش خلق كردى و او را از گل ، و آتش يك امر علوى شفاف سريع الاثر است ، روشنكننده است ، و هر چيزى را كه بر آن متّصل شود به سرعت تبديل مىكند و گل خلاف آن است .
در خبر است : اوّل كسى كه قياس كرد ابليس بود « 1 » ، و در خبر ديگرى است : اوّل معصيتى كه انانيّت در آن ظاهر شد از ابليس لعين بود . « 2 » و خداوند به عزّت خود قسم ياد كرده كه هر كس در دين او قياس كند او را با دشمنش ابليس در پايينترين طبقه از آتش قرين سازد .
و در خبر ديگرى است كه : ابليس دروغ گفت ، خدا او را جز از گل نيافريده است ، خداى تعالى فرمود :
جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً
خداوند از درخت سبز براى شما آتش قرار داد ، و ابليس را خداوند از آن آتش و از آن درخت آفريد . و اصل درخت از گل است . « 3 »
قالَ فَاهْبِطْ مِنْها
يعنى از آسمان فرود آى .
فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها
تو را نرسد كه تكبّر ورزى
هامش
( 1 ) تفسير الصّافى ج 2 ص 183 ، تفسير البرهان ج 2 ص 4 - علل الشّرائع ج 1 و 3 ص 86
( 2 ) الكافى ص 58 ج 2 ( طبع دار الكتب الاسلاميّة ) .
( 3 ) تفسير الصّافى ج 2 ص 183