موجب تهييج و تحريك شرّ و لجاجت خصم نشود ، چون غير خدا را به عنوان ربّ طلبيدن به خودش ، نسبت داده است و مفاسد آن را ذكر كرده و كنايه از آنها قرار داده است .
ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ
يعنى روز قيامت بازگشت شما به سوى پروردگارتان است ، نسبت بازگشت را به آنها داده نه به خودش تا آنها را متوجّه به اين كنايه بنمايد ، به نحوى كه ردّ آن براى آنان ممكن نباشد .
فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
و آن دينى است كه با هواهايتان آن را متشتّت و پراكنده كردهايد يا در باطل و حقّ بودن آن اختلاف كردهايد ، و آن كنايه از امّت است گويا كه گفته است : اى امّت محمّد متنبّه و بيدار باشيد ، و بعد از محمّد صلّى اللّه عليه و آله در دينى كه با ولايت على عليه السّلام تمام و كامل گشته است ، اختلاف نكنيد .
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ
عطف است بر قول خدا « هو ربّ كلّ شىء » يا حال است و معمول يكى از جملههاى سابق و تعليل ديگرى است براى انكار غير خدا به عنوان ربّ اختيار كردن ، و بيان كيفيّت ربوبيّت خداست كه اين ربوبيّت حدّ اعلاى انعام آن هم به طريق حصر است ، يعنى اوست و نه غير او پروردگارى كه شما را خليفههاى زمين قرار داده است .
و مقصود اين است كه شما را جانشينان خود در زمين عالم كبير قرار داده است بدين نحو كه قوّهء تميز و تصرّف در آن را به شما داده است كه هرطور بخواهيد عمل كنيد و تصرّف در