تقدير كراهت يا تقدير « لا » نيست .
بنابراين ، معنى آيه چنين مىشود : ما كتاب را فروفرستاديم چون شما زياد حرف مىزديد و با بهانهتراشى ، در عمل و انجام عبادات كوتاهى مىكرديد و حسرت مىخورديد بر اينكه سواد نداريد .
إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ عَلى طائِفَتَيْنِ
مِنْ قَبْلِنا
و مىگفتيد فقط بر دو طايفه پيش از ما ( يهوديان و مسيحيان ) كتاب فرستاده شده است آوردن ادات حصر ( ما ) براى شهرت دو كتاب ( تورات و انجيل ) و اهل آن دو ، نزد آنان است ، گويا كه آنها اهل ملّت و كتابى غير از آن دو را نمىشناسند .
وَ إِنْ كُنَّا
« ان » مخفّف از مثقّله است ( انّ بوده كه مخفّف شده است ) .
عَنْ دِراسَتِهِمْ
يعنى از خواندن و بيان دو كتاب
لَغافِلِينَ
غافل بودهايم .
أَوْ تَقُولُوا
لفظ
أَوْ
براى توزيع است ، يعنى بعضى ، آن را مىگفتند و بعضى اين را
لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتابُ لَكُنَّا أَهْدى مِنْهُمْ
مىگفتند كه اگر كتاب بر ما نازل مىشد ما هدايتيافتهتر از آنها بوديم ، زيرا ذهن ما تيزتر و فهم ما دقيقتر است . و اين رسم زنان نادان است كه راضى نمىشوند كه نقص را به خودشان نسبت دهند ، و با بهانههاى كاذب عذر مىآورند ، و به استعداد كمالات و قواى آن افتخار مىكنند در وقتى كه آن كمالات وجود نداشته باشد ، بر كمالات از بين رفته به سبب