حيرتانگيز جز سحرى آشكار نخواهد بود .
تفسير :
يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ
ظرف قول خدا « لا يهدى » يا « لا ذكر » است يا ظرف « ذكّر » مقدّر است ، يا اينكه مقصود كنايه از كسى است كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله را در ولايت امير المؤمنين ( ع ) اجابت نكرده است .
فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ
در دعوت عامّ يا در دعوت خاصّ به سوى جانشينانتان ، و در خبر به همين تفسير شده است . پس از امام باقر ( ع ) « 1 » است كه براى اين آيه تأويلى است ، مىگويد : چه جواب داده شديد دربارهء جانشينانتان كه خليفهء خود بر امّتهايتان قرار داديد ؟ پس مىگويند ما علم نداريم به آنچه كه بعد از ما انجام دادند . و قول خداى تعالى :
قالُوا لا عِلْمَ لَنا إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ
اشاره به همين معنى دارد ، زيرا نفى علم بعد از حيات آنها صحيح است چه در زمان حياتشان خود مىدانند چه كسى اجابت كرد و چه كسى اجابت نكرد ، و چگونه اجابت كردند .
إِذْ قالَ اللَّهُ
خداوند فرمود :
اذْكُرْ
به ياد آور ، يا
ذَكِّرْ
يعنى به يادشان بياور ، يا اينكه بدل است از « يوم يجمع اللّه »
يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَ عَلى والِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا
يعنى ( اى عيسى ) در جميع احوالت نعمت خدا را به ياد آور .
وَ إِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ . . .
يعنى نبوّت ، ولايت و دو صورت نبوّت را به تو آموختيم و تكرار « باذنى » براى رفع توهّم وجود خدايان متعدّد است ، زيرا اين كار محقّق نيست مگر از جهت الهيّت و يكى بودن خدا . . . تكرار « باذنى » براى رفع توهّم وجود خدايان متعدّد است ، زيرا اين كار محقّق نيست مگر از جهت الهيّت و
هامش
( 1 ) تفسير الصافى 2 : ص 97 - تفسير البرهان 1 : ص 510 / ح 2 - روضه الكافى 81 ص 338 / ح 535