تفسير :
يَسْتَفْتُونَكَ
يعنى در كلاله و برادران و ميراث آنها از تو سؤال مىكنند ، چون مقصود از كلاله در اينجا برادران است .
قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها
تمام مالش را به ارث مىبرد . و او نيز از خواهر ارث مىبرد .
إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ
در صورتى كه آن خواهر فرزند نداشت . اگر وارث اين برادر دو خواهر بودند .
فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَ إِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَ نِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ
براى آن دو خواهر دو ثلث فرض است . اما اگر برادر و خواهر و ارثش بودند برادر دو برابر خواهر مىگيرد . از امام باقر ( ع ) « 1 » است كه اگر مرد بميرد و يك خواهر داشته باشد نصف ميراث را به موجب آيه مىگيرد چنان كه دختر داشت به همين ترتيب نصف باقيمانده به سبب خويشى به خواهر مىرسد اگر ميّت هيچ وارثى نزديكتر از آن نداشته باشد ، اگر جاى خواهر برادر باشد همهء ميراث را طبق آيه مىگيرد چون خدا مىفرمايد :
وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ
اگر وارث دو خواهر باشد دو ثلث به سبب آيه و يك ثلث بقيّه به سبب محرميّت و خويشاوندى به آنها مىرسد ، و اگر چند خواهر و برادر باشند مذكّر دو برابر مؤنث مىبرد و اين در جائى است كه ميّت داراى فرزند و پدر و مادر يا همسر نباشد .
يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ
چون خدا دوست ندارد
أَنْ تَضِلُّوا
كه گمراه شويد ، يا خدا بيان مىكند گمراهى شما را ، يا بيان مىكند تا گمراه نشويد ، يا بيان مىكند به جهت گمراهى كه حاصل است ، زيرا گمراهى
هامش
( 1 ) تفسير صافى : 1 ، ص 526 - تفسير قمى : 1 ، ص 159 - تفسير برهان : 1 ، ص 429 ، ح 1