[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 68 ]
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ ( 68 )
ترجمه :
( 3 / 68 )
نزديكترين مردم به ابراهيم كسانى هستند كه از او پيروى كنند و اين پيامبر و امّت اوست كه اهل ايمانند و خدا دوستدار مؤمنان است .
تفسير :
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ
جواب سؤال مقدّر است گويا كه گفته شده است :
اگر يهوديّت و نصرانيّت و ملّت شرك ( مشركان مكّه ) ، منسوب به ابراهيم نيست پس چه كسى نزديكترين خلق به ابراهيم است ؟ پس خداوند فرمود : نزديكترين مردم و سزاوارترين آنها
بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ
به ابراهيم كسانى هستند كه پيروى از ابراهيم كردند چه در زمان ابراهيم و چه بعد از آن تا زمان بقاى امّتش .
وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا
و اين پيامبر و كسانى كه ايمان آوردند يعنى با بيعت عامّ به دست نبى اسلام آوردند . اين كنايه به آنها و نفى اولويّت آنها به ابراهيم است ، زيرا آنان ادّعاى اولويّت خودشان را به ابراهيم كردند ، هر كدام از جهتى پس خداى تعالى فرمود : آن كه در زمان ابراهيم اولويّت به او دارد امّت او مىباشد و در اين زمان محمّد ( ص ) و امّت او هستند ، زيرا اينها هستند كه ملّت و دين ابراهيم را احيا كردند و در اصول عقائد با او مخالفت نكردند .
البتّه سزاوارترين مردم به انبيا عملكننده عملكنندهترين آنهاست به آنچه كه انبيا آوردهاند ، از امام صادق ( ع ) است كه آنان امامان و كسانى هستند كه پيرو امامان باشند « 1 » ، يعنى كسانى كه ايمان آوردند ، كه خدا از ايمان ، ايمان خاصّ را اراده كرده است . آن ايمانى كه بر اثر بيعت خاصّ و لوى و
هامش
( 1 ) برهان : ج 1 / ص 292