تظاهر به نصرانيّت - نه داخل شدن در آن - استعمال شده است .
« نصارى » جمع نصران ، مانند « سكارى » و سكران وصفى است كه از « نصر » گرفته شده است و آنها را از اين رو نصارى ناميدهاند كه آنان حضرت عيسى ( ع ) را يارى كردند . ممكن است مشتقّ جعلى از « ناصره » - محل تولّد حضرت عيسى ( ع ) « 1 » يا از نصرانه كه قريهاى بوده است كه مريم و عيسى ( ع ) ، پس از بازگشت از مصر ، به آنجا فرود آمدند و پيروان در آنجا جمع شدند ، گرفته شده باشد .
« يا » در « نصرانى » براى مبالغه آمده است ، يا بنا بر معنى اخير به معنى « يا » ى نسبت است .
« وَ الصَّابِئِينَ »
: « صائبين » ، كسانى بودند كه ستارگان را مىپرستيدند « 2 » . از اين جهت به آنها « صائبين » گفته شد ، كه آنها به دين خدا
هامش
( 1 ) در معانى الاخبار ، از اين نقال روايت شده است كه گفت : از حضرت رضا ( ع ) پرسيدم ، چرا نصارى را نصارى ناميدند ؟
فرمود : چون ايشان اهل قريهاى بودند به نام ناصره كه يكى از قراى شام است ، كه مريم و عيسى ( ع ) ، پس از مراجعت از مصر ، در آن قريه منزل كردند .
( 2 ) در تفسير قمى آمده است كه امام فرمود : صائبيها قومى جداگانهاند ، نه مجوسند ، نه يهود ، نه نصارا و نه مسلمان ، آنها ستارگان و كواكب را مىپرستيدند .
أبو ريحان بيرونى ، صائبيان را پيرو بوذاسف ( بودا ) مىداند كه چون در حران مىزيستند ، به آنها حرانيها مىگفتند .
برخى هم ، آنها را پيروان حضرت يحيى ( ع ) دانستهاند ، كه به آب تعميد مىيافتند .
( هم اكنون در حدود كارون و دجله هستند و همه اعمال مذهبى خود را در آب انجام مىدهند ) .
نظر بعضى از محققان آن است كه صائبه فرشتگان را مىپرستيدند . در مقابل حنفاء كه به فطرت توحيدى مىخواندند ، و معتقد بودند چون خدا را نمىتوان چنان كه بايد شناخت ، پس بايد با وسايل روحانى به خدا تقرب جست و مىگفتند اين وسايل روحانى كه از ماده و عوارض آن برترند ، به هياكل قدسيه ستارگان ظهور نموده و تدبير