است ، رسول نيز با رسالتش متّحد است ) . شگفتآور نيست كه نماز به على ( ع ) نيز تفسير شده است ، زيرا ولايت شأن و مرتبهاى از وجود بوده ، و او با مرتبهء خود متّحد است . از حضرت صادق ( ع ) روايت شده است كه : چه چيزى او را منع مىكند كه هرگاه غمى از غمهاى دنيا برايش پيش آيد ، وضو بگيرد ، سپس به محل نمازش داخل شود و دو ركعت نماز به جاى آورد و خدا را در آن دو ركعت بخواند . آيا نشنيدى قول خدا را كه مىگويد :
« وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ »
« 1 » : باز از آن حضرت نقل شده است كه على ( ع ) وقتى چيزى او را مىترساند و موجب نگرانيش مىشد ، به نماز رو مىآورد و در موقع نماز ، اين آيه را تلاوت مىفرمود :
« وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ »
« 2 »
« وَ إِنَّها »
: ضمير « ها » ، چنان كه از اخبار استنباط مىشود ، به نماز برمىگردد ( بعضى گفتهاند « ها » در « انّها » به استعانت در صبر و صلاة برمىگردد ) .
در تفسير امام ( ع ) ، از قول آن حضرت آمده است كه اين كارها عبارت است از نمازهاى پنجگانه و صلوات بر محمّد صلّى اللّه عليه و آله و خاندان او ، همراه با فرمانبردارى از اوامر آنان و ايمان به پنهان و آشكار ايشان و ترك معارضه با آنان . زيرا الفاظى از قبيل چرا و چگونه ؟ دلالت مىكند بر اينكه ضمير « ها » به نماز برمىگردد و منظور از نماز ، ولايت است .
نمازهاى پنجگانه و درود بر محمد صلّى اللّه عليه و آله و خاندانش و فرمانبردارى از اوامر آنان و ترك مخالفت با ايشان ، ظهور ولايت است . « 3 »
« لَكَبِيرَةٌ »
: صبر و نماز بر هر كس سنگين است ، زيرا انسان ، مادام كه از خودخواهى خويش بيرون نرفته و به عظمت خداوند آگاهى نيافته
هامش
( 1 ) تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 43 ، حديث 39 .
( 2 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 111 .
( 3 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 111 .