تا نماز بخوانيم و راحتى احساس كنيم « 1 » .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 46 ]
الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَيْهِ راجِعُونَ ( 46 )
ترجمه :
آنانى كه گمان مىكنند پروردگارشان را ملاقات مىكنند و به سوى او باز مىگردند .
تفسير :
« الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ »
: يعنى گمان مىكنند در زندگى دنيا پروردگارشان را ملاقات مىنمايند . گاهى ربّ ، به ربّ مضاف و ملاقات به ملاقات با ربّ مضاف از جهت ربوبيّتش تفسير مىشود . و آن ملاقات ، به سبب ظهور صورت مثالى ربّ است در سينه ( صدر ) كه در اصطلاح صوفيّه فكر و در زبان شريعت سكينه ناميده مىشود و آن ظهور صاحبالامر در عالم صغير است .
نخستين مرتبهء معرفت علم به نورانيّت است ، بنابراين كلمهء « ظنّ » در همان معنى خودش استعمال شده است . چون آنها يقين ندارند ، بلكه متوقّع و اميدوارند كه به ملاقات پروردگارشان نايل شوند .
ممكن است به ملاقات ربّ مضاف در آخرت تفسير شود ، كه باز « ظنّ » در معنى خود استعمال شده است ، زيرا آنها يقين ندارند كه به ملاقات پروردگارشان در آخرت نائل مىشوند ، يا عاقبت آنها ختم به شرّ شده در آتش نگونسار خواهند گشت .
ممكن است ملاقات را روبرو شدن با حساب و جزا تفسير كرد .
يعنى روز رستاخيز ، كه در اين صورت ، « ظنّ » به معنى يقين خواهد بود و چون دانشهاى نفس غير از معلومات آن است و حتى گاهى معلومات از علوم تخلّف كرده ، علم خلاف واقع مىشود . از اين رو ، بيشتر وقتها
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 111 .