پس شما سزاوارتريد كه امر خدا را اطاعت كنيد . يا معنى آن اين است كه شما كتاب را خواندهايد و در آن زشتى امر به معروف و نهى از منكر را در مورد كسى كه خويشتن را امر و نهى نكند ، خواندهايد .
« أَ فَلا تَعْقِلُونَ »
: پس چرا به عقل ، زشتى كردار خود و عقوبت اين امر ناپسند را نمىيابيد ؟
تحقيق دربارهء امر به معروف و نهى از منكر و موارد آن
به طور كلى ، امر به معروف و نهى از منكر اجمالا واجب است . امّا عموميت وجوب آن به نحوى نيست كه براى هر فرد و نسبت به هر كسى شرطى نداشته باشد ( پس چنين وجوبى نيست كه هر كس بدون شرائط لازم به اين عمل اقدام كند ) .
در تفصيل مطلب ، مىگوييم : اين دو بر هر بالغ رشيدى نسبت به كسى كه در عالم صغير او واقع شده ، واجب است ، زيرا زمانى كه تكليف به انسان تعلّق گرفت ، بر او لازم است كه نفس خود و قواى درونى خويش را به آنچه مىداند كه خير است ، فرمان دهد و از آنچه كه نسبت به قواى انسانى او شرّ است ، باز دارد . همانطور كه پيش از اين ، نسبت به قواى حيوانى ، اين كار را مىكرده است .
نخست ، بايد آنچه را از خير و شر نمىدانسته است با تحصيل علم ، به آگاهى بپردازد ، سپس به امر و نهى روى آورد و پس از امر و نهى به خود و آنهايى كه زير دست او هستند ، مانند زن و فرزندان و غلامان ، امر و نهى نمايد ( البته نمىتواند به مزدور يا رختشوى يا خدمتگزارى كه دارد ، امر و نهى نمايد . تنها بر او است به آنچه مىداند كه خير آنهاست ، فرمان دهد و از آنچه بر ايشان ناپسند است ، باز دارد ) و هر چه از خير و شر را نمىداند ، ابتدا بايد به تحصيل آنها پرداخته آنها را بشناسد ؛ سپس امر و نهى آغاز كند .