اگر داعى قضاوت ، خواهان نزديكى به خدا ، يا نزديكى به امام ، و يا خواستار رضايت خدا و امام باشد ، و يا اصلاح بين مردم ، يا رفع دشمنيها ، يا احقاق حقوقهاى مردم ، يا رفع ستم و حفظ مظلوم ، يا اجراى احكام خداى تعالى و رعايت حدود الهى ، و يا مانند اين مسائل درست باشد ، آيات الهى را به ثمن قليل تبديل نموده است . اگر رياست بر بندگان و يا نفوذ يافتن و مشهور شدن در شهرها و سرزمينها ، جلب محبّت مردم ، يا ترساندن مردم ، يا شرافت يافتن و مرتبه و خدم و حشم ، و ديگر غرضهاى فانى و دنيوى و غير آنها از آرمانهاى پست او باشد ، در اين صورت ، آيات الهى را به عذاب دردناك هميشگى مبدّل كرده است . و اين در زمانى است كه قاضى از سوى امام ، براى قضاوت و يا براى عموم داوريها منصوب شده باشد . و اگر بدون اجازه و فرمان امام به داورى پرداخته باشد ، بايد به اين سخن معصوم ( ع ) توجّه داشته باشد كه فرمود :
اينجا ( يعنى ، مجلس قضاوت ) ، جايگاهى است كه در آن جلوس نمىنمايند ( در آن جايگاه نمىنشينند ) مگر نبىّ ، يا وصىّ ، و يا شقّى « 1 » .
همچنين است حال صاحبان فتوى ( يعنى فتوا دهندگان ) اگر از سوى امام اجازه نداشته باشند ، يا امرى عام ، داعى و محرّك فتوايشان نباشد ، در اين صورت اين آيهء شريفه ، شامل حالشان مىشود كه مىفرمايد :
« يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتابِ »
« 2 » ، ( يعنى ، با زبانشان كتاب خدا را مىخوانند تا پندارند كه كتاب خدا را مىخوانند ) . و اين فرمودهء خداى تعالى :
« فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ »
« 3 » ، ( يعنى ، واى بر كسانى كه كتاب را با دستهاى خودشان مىنويسند .
منظور از كتاب ، كتاب نبوّت و احكام استنباط شده آن از آيات و
هامش
( 1 ) كتاب وسايل الشيعة ، كتاب قضاء حديث 2 ، باب 3 از ابواب صفات قاضى .
( 2 ) قسمتى از آيهء 78 سورهء آل عمران .
( 3 ) قسمتى از آيهء 79 سورهء بقره .