آورده ، در حالى كه ابتدا به نكره جائز نيست .
« وَ صَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ »
: مبتداست و خبر آن « اكبر » است و جمله عطف است بر مورد گفته گوينده ( به قول قل قتال منه ) يا عطف است بر « كبير » يا بر « قتال » از باب عطف مفرد .
« وَ كُفْرٌ بِهِ »
: عطف بر « صدّ » است .
« وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ »
: عطف بر
« سَبِيلِ اللَّهِ »
، است ، و عطف بر مجرور به باء نيست ، زيرا حرف جرّ اعاده نشده ، مگر اينكه بنا بر قول كسى باشد كه آن را جائز مىداند .
« وَ إِخْراجُ أَهْلِهِ مِنْهُ »
: عطف بر « صدّ » است اگر مبتدا قرار داده شود و گرنه خود مبتداست و خبرش
« أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ »
است ، و اين جمله براى رفع ايراد ( حرج ) از مسلمانان و در مورد جنگ در ماههاى حرام است .
« وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَكُمْ »
: يعنى جنگ مىكنند با شما در ماههاى حرام ، و غير ماههاى حرام ، اين جمله از كلام خداى تعالى است كه عطف است بر « يسألونك » يا مورد قول خداى تعالى است كه عطف است بر جملهء
« قِتالٌ فِيهِ كَبِيرٌ »
.
« حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا »
: پس با آنها جنگ كنيد تا آنجايى كه استطاعت داريد در ماههاى حرام و غير حرام ، زيرا جنگ وقتى دفاع از نفس و مال و عيال باشد ، سستى در آن جائز نيست ، تا چه برسد كه دفاع از دين باشد ، ماه حرام يا مكان محترم نمىتواند مانع از چنين جنگى باشد .
« وَ مَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ »
: از كلام خداى تعالى است ، و عطف است بر « لا يزالون » يا بر « يسألونك » يا ( گفته شده ) يا مقول قول رسول صلّى اللّه عليه و آله است يا جمله حاليه است .
« فَيَمُتْ »
: عطف است بر « يرتدد » .