« قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ »
: يعنى آنچه از مال كه بر آن نام خير صادق است ، هر چه كه باشد كم يا زياد ، خوب يا بد . و نام خير بر مال صدق نمىكند ، مگر اينكه كسب آن ، قلبى صاف و با نيّت صادق باشد ، و تصرّف در آن نيز بايد چنين باشد . و « ما » مفعول از « انفقتم » است و نيازى به مبتدا قرار دادن آن نداريم ، تا اينكه به تقدير چيزى نيازمند باشيم كه به آن بازگردد .
« فَلِلْوالِدَيْنِ »
: پرسش آنان از چيزى بود كه انفاق مىكنند ، ولى خداى تعالى به مورد مصرف پاسخ داد ، براى اينكه آگاه كند كه همت گماشتن به انفاق به اين است كه انفاق در جاى خود قرار گيرد و از قلب صاف و نيّت صادق صادر شود ، و تعبير به عنوان خير از چيزى كه انفاق مىشود ، نه به عنوان مالى كه انفاق گشته ، اشاره به همين معنى است . زيرا گاهى يك دانه خرما در جاى خود انفاق مىشود كه به يك قنطار برترى دارد .
« وَ الْأَقْرَبِينَ
وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ »
: و خويشان و يتيمان و فقيران و رهگذران ، مصرف را به ترتيب اولويّتها بيان كرده است .
« وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ »
: تشويق به انفاق است به اينكه مطلق كار خير براى خداى تعالى معلوم است و آن را بدون جزا نمىگذارد و « ما » مفعول « تفعلوا » است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 216 ]
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ( 216 )
ترجمه :
( 2 / 216 )
حكم جهاد بر شما مقرّر شد و حال آنكه بر شما ناگوار و مكروه است ، امّا چه بسيار شود كه چيزى را شما ناگوار مىشماريد ولى به حقيقت خير و صلاح در آن بوده است و چه بسيار شود كه چيزى را دوست داريد و در واقع شرّ و فساد شما در آن است . و خداوند به مصالح