شايستهء شما نيست زيرا راحتى بدون زحمت و رنج جز در موارد اندك و نادر ، تحققپذير نيست . پس ، براى اختلاف شديد و آزار بسيار كه از ناحيهء مخالفان صورت مىگيرد ، خود را آماده نماييد تا اينكه به بهشت برسيد .
« وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ »
: جمله حاليه است ، يعنى در حالى كه براى شما پيش نيامده .
« مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ »
: مانند آنانى كه پيش از شما بودند از سختيها . اين عبارت جمله مستأنفه است و پاسخ پرسش مقدّر ، يا حال است به تقدير « قد » « بأساء » عبارت از ضررى است كه از جانب خلق از طريق دشمنى تحقق مىپذيرد ، خواه ضرر نفسى باشد يا مالى .
« الضَّرَّاءُ »
آن ضررى است كه از جانب خدا يا از جانب خلق پيش بيايد كه از راه اعلان دشمنى نباشد و هر يك در ديگرى و در اعم به كار مىرود .
« وَ زُلْزِلُوا »
: يعنى حالت اضطراب شديدى در معاش و دنياشان از ناحيه آزار مخالفان پيش آمد ، يا اينكه چون غلبه مخالفان و مغلوب بودن خودشان را ديدند ، در دينشان اضطراب پيدا شد .
« حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ »
: تا آنجا كه رسول مىگفت . « الرّسول » با نصب خوانده شد كه اين تصوّر را به وجود آورد كه حال گذشته هم اكنون حاضر و زلزال موجود و قول و گفتار نسبت به زلزال مستقبل است ، و به رفع نيز خوانده شده تا با تصوير كردن قول حاضر با ماضى ، اين معانى را بيان كند كه رسول مىگويد :
« وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ »
: و كسان از ايمانآورندگانى كه با او هستند مىگويند : چه وقت يارى خدا فرا مىرسد ؟ اين عبارت به اين مفهوم است كه آنان يارى خداوند تعالى را كند مىپنداشتند . البته نسبت به مؤمنان جائز است اين امر واقع شود ، زيرا به جهت ضعف و عدم قدرت و اضطراب در دين با دنيا از آنان اين گونه گمانها پديدار مىشود ،