دروغگوهاست ، زيرا وقتى كسى را پيدا نكرد كه تصديقش بكند و دليلى هم نداشت كه به آن احتجاج نمايد ، به خدا سوگند ذكر مىكند و به خدا قسم مىخورد ، و خدا را گواه مىگيرد تا جايى كه اين قضيّه يك مثل شده است كه مىگويند كسى كه دروغ زياد مىگويد قسم نيز زياد مىخورد و خداوند تعالى آنجا كه فرموده :
« وَ لا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَهِينٍ »
، اشاره به اين نموده كه منافق دروغگو است و بسيار دروغ مىگويد .
« وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ »
: « ألدّ » بر وزن أفعل است مثل احمر و مانند افضل براى برترى و تفضيل نيست ، بلكه به معنى خصم حريص و بخيلى است كه به حق ميل نمىكند و « خصام » مصدر يا جمع خصم است ، و آيه شامل همهء منافقان است ، اگر چه وارد شده است كه آن در حق معاويه و پيروانش نازل گشته است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 205 ]
وَ إِذا تَوَلَّى سَعى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ ( 205 )
ترجمه :
( 2 / 205 )
و چون از حضور تو دور شود ، كارش فتنه و فساد است .
بكوشد تا حاصل خلق بر باد فنا دهد و نسل بشر را قطع كند و خداوند دوست ندارد فساد را .
تفسير :
« وَ إِذا تَوَلَّى »
: يعنى وقتى كه پشت به تو كند ، يا متصدّى امرى از امور تو يا امور دنيا باشد ، يا اينكه والى بر مردم باشد .
« سَعى »
: يعنى سريع مىشود در سير .
« فِي الْأَرْضِ »
: زمين عالم صغير يا عالم كبير يا زمين قرآن ، يا اخبار يا سيره انبيا و جانشينان ايشان .
« لِيُفْسِدَ فِيها »
: يعنى در زمين فساد ايجاد كند و افساد عبارت از تغيير دادن چيزى است از كمالى كه دارد ، يا منع كردن چيزى است از