تعجيل در كوچ حركت است در روز دوازدهم و تأخير تا روز سيزدهم ، اعم از اينكه تقدير آيه تعجيل در حركت باشد يا تعجيل در ذكر و مقصود از تعجيل در ذكر ، اتمام ذكر است در منى در روز دوازدهم و مقصود از تأخير ، تأخير اتمام است تا روز سيزدهم .
« فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ »
: ردّ كسانى از اهل جاهليّت است كه تعجيل را گناه مىشمردند ، چون بعضى از آنان تعجيلكننده را گناهكار مىدانستند .
« وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ »
: ردّ جماعت ديگرى است كه متأخّر را گناهكار مىدانستند .
« لِمَنِ اتَّقى »
: يعنى اين حكم و تخيير در حركت بين روز دوازدهم و سيزدهم براى كسى است كه در احرامش صيد نكرده باشد ، پس اگر صيد كند ، در حركت ( كوچ ) اول نمىتواند حركت كند ، و اين معنى مدلول برخى از اخبار است . و در بعضى از اخبار دارد كه پس از صيد ، از جماع ، زنا ، دروغ ، جدل و از هر چيزى كه خداوند در احرام حرام نموده ، پرهيز كند . « 1 » در برخى از اخبار آمده كه معنى آيه اين نيست كه هر كدام از تقديم و تأخير را كه خواست انجام دهد ، بلكه مقصود اين است كه او باز مىگردد ، در حالى كه گناهانش بخشيده شده است .
مراد روايت اين است كه آيه نمىخواهد تنها تخيير را بيان نمايد ، بلكه مىخواهد بگويد كه شخص از گناه پاك مىشود ، مانند روزى كه از مادرش به دنيا آمده ، اگر از چيزهاى مهلك و گناه پرهيز نمايد ، و گرنه از گناهان هر كدام را بخواهد انجام دهد گناه كرده است ، و آن گناهان گذشته به سبب توبهاى كه با ارتكاب محرّمات باطل شده ، بخشيده نمىشود ، بلكه بايد با توبه جديدى باشد .
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 180 ، به نقل از تفسير عياشى از قول امام باقر ( ع ) .