وقوف در مزدلفه علم پيدا كرديد ، بايد در عرفات نيز مانند مردم وقوف داشته باشيد ، پس از اين امر سرباز نزنيد و به وقوف در مزدلفه نيز فخر نورزيد .
بعضى گفتهاند : آيه مبتنى بر تقديم و تأخير است و اصل آن چنين است : « ليس عليكم جناح ان تبتغوا فضلا من ربكم ثم أفيضوا من حيث أفاض الناس فاذا أفضتم من عرفات » از امام باقر ( ع ) روايت شده است كه فرمود « 1 » : قريش و همپيمانانش از حمس « 2 » ، با مردم در عرفات وقوف نمىكردند و از آنجا باز نمىگشتند و مىگفتند : ما اهل حرم خدا هستيم از حرم خارج نمىشويم ، پس در مشعر وقوف كرده و از آنجا باز مىگشتند ، پس خداوند آنان را امر به وقوف در عرفه و بازگشت از آنجا نمود .
از امام حسين ( ع ) است كه در مورد حجّ پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود « 3 » :
پيامبر حركت آغاز كرد در حالى كه مردم با او بودند ، قريشيان از مزدلفه باز مىگشتند و مردم را منع مىكردند كه از آنجا بازگشت نماييد تا اينكه رسول خدا پيش آمد ، و قريش اميدوار بود كه بازگشت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از همانجا باشد كه آنان باز مىگردند . پس خداوند اين آيه را نازل فرمود :
« ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ »
، مقصود از « ناس » ، ابراهيم و اسماعيل و اسحاق ( ع ) است .
به حسب لفظ جائز است كه مقصود از « افاضه » افاضه از مشعر الحرام باشد ( بازگشت از مشعر الحرام ) ، بلكه ظاهر آيه جز بر همين معنى دلالت نمىكند ، و در تفسير امام ( ع ) چيزى كه بر اين معنى دلالت
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 177 . نور الثّقلين ، ج 1 ، ح 715 ، ص 164 .
( 2 ) حمس با ضمّ و سكون لقب قريش و كنايه و جديله و پيروان آنان در جاهليت بود و اين لقب به جهت حماسى و محكم بودن آنان در دينشان بوده است .
( 3 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 177 ، به نقل از كافى . تفسير عيّاشى ، ج 1 ، ح 268 ، ص 97 .