ما نيز تجارت در راه زيارت را دشوار مىپندارند و همچنين است حال سالكان طريق بيت اللّه حقيقى كه التفات به پشت سر خويش را سخت مىشمارند و نيز تجارتهاى رايج را در حق كشاورزى و نسلشان دشوار مىشمرند ، در حالى كه خداوند نسبت به امر نسل و حفظ زراعت امر مىفرمايد . پس خداوند ، علاوه بر اينكه گناه در تجارت را از آنها نفى كرده ، بلكه امر به تجارت نموده است . چون منتفى شمردن گناه در امثال اين موارد ، دربارهء چيزى به كار مىرود كه امر به آن چيز شده باشد پس فرمود
« لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ »
بر شما ايرادى نيست كه :
« أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ »
: تجارتهاى ظاهر و باطن را بجوييد .
« فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ »
: « أفاض الماء » يعنى آب را بر خود ريخت ، و مقصود اين است كه مردم از عرفات بر كنار رفتند يا برگشتند يا متفرق شدند ، يا تسريع نمودند يا دور شدند . عرفات اسم دورترين جاى مناسك حج است از مكّه ، و آنجا را كه عرفات ناميدهاند چون خود در بلندى قرار گرفته و كوههاى آن نيز مرتفع است ، يا از باب اينكه ابراهيم ( ع ) ، آنجا را معرفى كرده به نحوى كه جبرئيل آن را به او توصيف كرده ، يا اينكه جبرئيل در همين مكان به آدم ( ع ) گفت ، اعتراف به گناهت بكن و مناسك را بشناس ، يا چون آدم و حوّا در آنجا همديگر را ملاقات كردند و هر كدام ديگرى را شناختند ، يا اينكه روزى كه در آنجا وقوف مىكنند روز عرفه است .
علت اينكه روز عرفه را ، عرفه ناميدهاند اين است كه ابراهيم در آن روز فهميد و دانست كه خواب ذبح فرزند رحمانى بوده نه شيطانى و اينكه پس از درخواست فضل خدا و روزى از جانب او ، فاء ( فاذا أفضتم ) آورده كه بر تعقيب آن خواب دلالت مىكند . آوردن « اذا » كه بر وقوع دلالت دارد اشاره به اين دارد كه افاضه از عرفات كه دلالت بر وقوع در آن مىكند ، امرى است محقق و مسلّم كه ناگزير بايد انجام شود ، اينكه