« وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ »
: و فتنه سختتر از جنگ است . اين آيه وقتى نازل شد كه يكى از مؤمنان به مردى از اصحاب كه كافرى را در ماه حرام كشته بود ايراد گرفت ، زيرا كشتار و جنگ در حرم و ماه حرام را در عمرهء قضا مكروه و ناپسند مىدانستند . خداى تعالى فرمود : فتنه يعنى كفر به خدا و فساد كردن در زمين كه مشركان مرتكب آن مىشوند ، بدتر و شديدتر از جنگ است . پس ارتكاب جنگ براى دفع محذور بدتر و شديدتر ، ممدوح است نه اينكه موجب نكوهش و عقوبت باشد ، ولى در عين حال احترام حرم و ماه حرام را نگهداريد .
« وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ حَتَّى يُقاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قاتَلُوكُمْ »
:
و در مسجد الحرام با آنها كارزار نكنيد ، مگر اينكه آنان در آنجا كارزار را آغاز كنند كه به مفهوم غايت و مقصود از كارزار ، تصريح شده باشد . لذا مىفرمايد : و اگر جنگ را آغاز كردند
« فَاقْتُلُوهُمْ »
، پس شما با آنها پيكار كنيد تا اينكه پيكار و كشتار از جانب شما دفاع از خود باشد ، چه دفاع در حرم نگهداشتن حرمت حرم است ، نه هتك حرمت آن .
« كَذلِكَ »
: يعنى كشتن بعد از جنگ ،
« جَزاءُ الْكافِرِينَ »
، عقوبتى است بر كسانى كه به حرمت حرم يا به خدا ، كفر ورزيدند .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 192 ]
فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ( 192 )
ترجمه :
اگر دست كشيدند ( از قتال ) به درستى كه خدا آمرزنده و مهربان است .
تفسير :
« فَإِنِ انْتَهَوْا »
: يعنى اگر از قتال در حرم دست كشيدند ، ديگر متعرض آنها نشويد .
« فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ »
: خداوند آنچه را كه به نحو افراط از آنها صادر شده مىپوشاند .