آيد كه آنچه مورد نظر است ، در نفى و ايجاب عبارت از قيد است و اينكه معنى آيه چنين است كه اگر خواستيد به خانهها وارد شويد از در آنها وارد شويد نه از پشت آنها . به عبارت ديگر ، مقصود نهى از دخول از پشت است نه امر به دخول به خانهها . اين توهّم بهوسيله صيغهء امر و نهادن اسم ظاهر به جاى ضمير بر طرف مىشود . بايد در نظر داشت كه باب امور و جهت همهء اشيا ، ولايت است ، لذا به امام باقر ( ع ) نسبت داده شده كه فرمود : هر كارى را از راهش و از در آن انجام دهيد « 1 » .
پس اين آيه امر مىكند به انجام دادن همهء امور دنيوى و اخروى از راه صحيح و از در آن . مثل اينكه حرفهها و صنعتها را از راههاى صحيح آنها انجام دهد ، يعنى علم آنها را از عالم آن ياد بگيرد و قدرت بر انجام دادن آن را بهوسيله ممارست و تكرار و تجربه كه نزد عامل آن حرفه انجام مىدهد ، تحصيل نمايد . و همچنين ، صنعتهاى علمى را از راههاى صحيح انجام دهد ، به اين نحو كه از عالم به آن صنعت ياد گرفته ، نزد او درس بخواند . و نيز در علوم و اعمال الهى از راههاى صحيح وارد شود ، به اين گونه كه آن را نزد عالم الهى بياموزد ، نزد او درس بخواند و بر آن ممارست نمايد ، و كارها را با اجازه و تعليم او انجام دهد . پس عمده در طلب كارها ، طلب كردن راههاى صحيحى است كه ياد شد ، و عمده در طلب آخرت و علوم الهى ، طلب كردن عالم الهى است كه از سوى خداوند مجاز و منصوب باشد . بدون واسطه يا با يك واسطه يا چند واسطه ، پس از آنكه بفهمد كه فرمانبرى و اطاعت براى خداست ، نه اينكه از پدران و دوستان و مشاهدات گرفته شده باشد ، و نه اينكه از باب
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 171 ، به نقل از محاسن و مجمع و عياشى ، و تفسير برهان ، ج 1 ، ص 190 و 191 . اين سخن مبتنى بر اين حديث نبوى است كه فرمود : « من شهر دانشم و على ( ع ) در آن است » ، پس براى رسيدن به هر كار و علم ، بايد از در ولايت على وارد شد .