روزه را به اتمام برسانيد ، و به سبب آنكه غايت آن كه اتمام روزهدارى باشد بيان شده ، ديگر كلمهء « صوموا » ضرورت نداشته ( نفرموده صوموا ثمّ اتمّوا الصيام ) و غايت آن را كه اتمام صيام باشد ، ياد كرده است .
« إِلَى اللَّيْلِ »
: اول شب عبارت از اول غروب است ، چنانچه بيشتر اهل هيئت و منجّمان و اهل عرف بر همين معنى هستند ( اول غروب را اول شب مىدانند ) . يا اينكه مقصود اول مغرب شرعى است ، چنانچه اهل شرع از شيعه ، قايل به آن هستند .
« وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ »
: بيان حدّ ديگر از حدود همخوابى با زنان است كه آن وقت اعتكاف شرعى است كه حرام است ، چه شب باشد و چه روز ، و اينكه از بين انواع محرّمات تنها اين يكى ( جماع با زنان ) را ياد كرده ، براى اين است كه اعتكاف با روزه تناسب دارد ، چون روزه شرط اعتكاف است .
« تِلْكَ »
: يعنى احكامى كه از اول قول خداى تعالى
« كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ »
تا اينجا ذكر شد ،
« حُدُودُ اللَّهِ »
يعنى حدود خدا هستند كه خداوند آنها را قرقگاه خود قرار داده تا اينكه مؤمنان از آن تجاوز نكنند كه در صورت تجاوز ، در هلاكت و عذاب واقع مىشوند . به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت داده شده « 1 » كه فرمود : هر پادشاهى قرقگاهى دارد ، قرقگاه خدا محرّمات الهى است . هر كس دور و بر آن قرقگاه بچرد ، نزديك است كه در آن قرقگاه واقع شود .
« فَلا تَقْرَبُوها »
: مبالغهء در نهى از محرّمات است ، مانند نهى آدم ( ع ) از نزديك شدن به درخت .
« كَذلِكَ »
: يعنى اين چنين است بيان كردن آيات احكام و حدود محرّمات .
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 170 .