پاسخ پرسشى است كه از آيهء قبل ناشى مىشود و گويا كه گفته شده :
چگونه است حال ما كه در قبله اختلاف كرديم ، گاهى به سوى بيت المقدّس نماز خوانديم و گاهى به سوى مكّه ، در حالى كه مسئله قبله از كتاب است ، پس فرمود :
« لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ »
: نيكوكارى و اطاعت آن نيست كه رو به جانب مشرق و مغرب كنيد . البته اختلاف در عمل از جهت تسليم به امر خداوند شدن ، اتفاق در عقيده و در گفتار است ، به خلاف آنجايى كه اختلاف از رأيهاى مختلف حاصل شود .
« الْبِرَّ »
با كسر باء مصدر است ، به معنى صله و خير و توسعه در احسان و صدق و طاعت ، و آن ضدّ عقوق ( آزردن ) است و فعل آن از باب « علم » و « ضرب » است .
اين آيه ردّ كسانى از اهل كتاب است كه پس از تغيير قبلهء مسلمانان به سوى كعبه ، در مسئله قبله ژرفانديشى كردند و به انديشه فرورفتند و همچنين ردّ مسلمانانى است كه پس از تغيير قبله ، در مسئله به ژرفانديشى پرداختند . « 1 » از امام سجّاد ( ع ) ، روايت شده كه فرمود « 2 » : يهود گفتند ما بر قبلهء خودمان نمازهاى زيادى خوانديم ، در بين ما كسانى هستند كه شبزندهدارى كرده و به سوى آن قبله نماز خواندهاند و آن قبلهء موسى است كه ما را به توجّه به آن امر كرده است و نصارى گفتند : ما به اين قبلهء خودمان نمازهاى زيادى خوانديم و در بين ما كسانى هستند كه شب را بيدار مانده ، به سوى آن قبله نماز خواندهاند و آن قبلهاى است كه عيسى به آن امر كرده است و هر يك از دو دسته گفتند : آيا مىبينيد پروردگار ما
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 160 ( منظور خوض در امرى الهى با توجيه مادّى و عقل جزئى است ) .
( 2 ) تفسير صافى ، جلد 1 ، ص 160 .