است كه فرمودند « 1 » : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گفته است ، كسى كه به قياسها عمل كند ، محقّقا هلاك شده و هلاك كرده است . و كسى كه بدون علم به مردم فتوى دهد ، در حالى كه ناسخ را از منسوخ و محكم را از متشابه تميز نمىدهد ، او نيز محقّقا هلاك شده و ديگران را نيز هلاك كرده است .
مانند اين اخبار بسيار زياد است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 170 ]
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ ( 170 )
ترجمه :
( 2 / 170 )
و چون كفّار را گويند پيروى از شريعت و كتابى كه خدا فرستاده كنيد پاسخ دهند كه ما پيرو كيش پدران خود خواهيم بود آيا بايست آنها تابع پدران باشند در صورتى كه آنها بىعقل و نادان بوده هرگز به حق و راستى هدايت نيافتهاند .
تفسير :
« وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ »
: عطف است بر جملهء محذوف كه پاسخ پرسش مقدّر است . گويا گفته شده است ، چه كار مىكنند كسانى كه شيطان به آنها امر مىكند ؟ پس جواب مىدهد كه ، تبعيت از شيطان مىكنند . اگر به آنان گفته شود :
« اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ »
: پيروى از چيزى بكنيد كه خداوند در مورد ولايت على ( ع ) ، فروفرستاده است . البتّه اين معنى وقتى است كه مقصود ، بيان حال منافقان با على ( ع ) باشد .
« قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا »
: ( مىگويند بلكه ما از آنچه پدرانمان را يافتيم ، پيروى مىكنيم ) ممكن است عبارت عطف بر جملهء محذوفى باشد كه در آن صورت پاسخى است از پرسشى كه دربارهء حال
هامش
( 1 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 158 .