گرفته ، منصوب شده است .
« فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ »
: يعنى در دنيا از آنها بيزارى مىجستيم .
« كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا »
: چنانچه آنها در اينجا ( آخرت ) از ما تبرّى نمودند .
« كَذلِكَ »
: يعنى مانند نشان دادن پيروان آنان براى رؤسايى كه موجب گمراهى پيروان خود شدهاند تا حسرت بخورند كه چرا از چنين پيشوايانى پيروى نمودند ؟
« يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ »
: همهء اعمال آنان را به آنها نشان مىدهد .
« حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ »
: يعنى همچنان كه اصل پيروى از پيشوايان سبب بعد و دورى آنان از خدا و نزديكى به دار عذاب گشت و آن موجب حسرت آنان شد و دريغ خوردند ، جميع اعمالى كه انجام دادند ، سبب دورى آنان از خدا و موجب حسرت و پشيمانى گشت .
به امام صادق ( ع ) نسبت داده شده كه فرمود « 1 » : در قول خداى تعالى :
« يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ »
، مقصود مردى است كه به خاطر بخلى كه دارد مالش را مىگذارد و در راه فرمانبردارى از خدا انفاق نمىكند ، سپس مىميرد و مالش را براى كسى كه در طاعت يا معصيت خدا عمل مىكند وامىگذارد . حال اگر آن شخص مال را در راه خدا مصرف كند ، آن اطاعت را در ترازوى غير خويش مىبيند و حسرت مىكشد كه اين مال متعلّق به او بوده و كسى ديگر از آن بهرهمند شده است ، و اگر در راه معصيت خدا به كار برده باشد ، باز هم چون مىبيند با تقويت مال خود او ، آن شخص در راه معصيت گام برداشته است حسرت مىخورد و اين معنى اشاره به وجهى از وجوه آرزومندى است ، زيرا
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، جلد 1 ، ص 157 ، به نقل از كافى . فقيه و عياشى و برهان ، ج 1 ، ص 173 .