تفسير :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ »
: عطف است بر جملهء
« إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ »
يا حال است .
« مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً »
: آيه شريفه در اخبار ، به منافقان امّت و انداد به رؤساى آنان تفسير شده است ، بنابراين معنى آيه چنين مىشود : از مردم ، كسانى هستند كه رؤسايى براى ولايت امر خويش مىگيرند ، در حالى كه بعضى از آن رؤسا ، مظاهرى از غير خداى تعالى هستند ، يا اينكه كسانى هستند كه بدون اذن خدا ، مانندهايى مىگيرند ، يا بدون اذن خدا مانندهايى از مظاهر او براى خدا برمىگزينند .
« يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ »
: و آنها را چون دوست داشتن خدا ، دوست دارند .
« وَ الَّذِينَ آمَنُوا »
: يعنى آنانى كه به سبب بيعت خاص ولوى و قبول دعوت باطنى ايمان آوردند .
« أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ »
: ( بيشترين دوستى را به خدا دارند ) ، در مظهر او كه همان على ( ع ) است و حبّ مؤمنان شديدتر از حبّ و دوستى غير مؤمنان است ، زيرا محبّت غير مؤمنان نفسانى و عرضى است . چون شأن نفس ، دشمنى و كينهتوزى است ، ولى محبّت مؤمنان عقلانى و ذاتى است .
« وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا »
: يعنى كسانى كه به خودشان ظلم كردند و روان خود را از حق خويش باز داشتند ، چه حقوق متعلّق به روان عبارت از تسليم به ولايت و قبول و تأثّر از ولايت و پيروى ولى امر و روشن شدن به نور او است و لفظ « لو » ظاهرا براى شرط است و نيز ممكن است براى تمنّى باشد .
« إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ »
: « اذ » ظرف است ، يا اسم خاص مفعول به است .
براى « يرى » و بنا بر اوّل قول خداى تعالى
« أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً »
، مفعول به « يرى » مىشود ، يا بدل از عذاب است ، بنا بر اينكه مفعول « يرى »