متعدد است ، به خلاف زمين و نشانههاى آفرينش آسمانها كه دلالت دارد بر وجود صانعى حكيم و دانا و توانا و داراى عنايت به خلق ، بخشنده و مهربان . « صفات حضرت احديّت » آن قدر زياد است كه از شمارش بشر خارج است و آنچه كه شمارش كردهاند ، بيان قادر به احاطه بر آن نيست . از جمله آنها ، وضع افلاك كلى و جزئى و محيط و غير محيط و حركات جزئى و كلى است كه افلاك و كرات در سرعت حركت و كندى ، مختلف هستند و نيز از جهت بر پا بودن و استقامت و شرقى و غربى بودن كه اختلاف آنها موجب انضباط خاصى است ، نشانههاى حكمت الهى در آنها قرار دارد ، چه نظام رستنيهاى زمين به آن بستگى دارد و توليد زمين و بقا و استكمال در ذات و صفات آن و وضع ستارگان و اختلاف آنها در دورى و نزديكى به زمين و شدّت و ضعف نور آنها و بزرگى و كوچكى جرمشان ، و گرم و سرد كردن زمين و ظهور آثارى از آنها در موجودات خاكى و غير اينها ، از چيزهايى است كه مولود همان نظام الهى است و اينها از مواردى به شمار مىروند كه در علم هيئت و نجوم و احكام نجوم به تفصيل بيان شده است .
همچنين است نشانههاى آفرينش زمين ، مانند استقرار زمين در مركز « 1 » و امكان تأثير امور آسمانى به هر سو و ماندن آب روى زمين ( طبق نيروى جاذبه ) و بيرون آمدن سطوح زمين از آب ، براى امكان توليد رستنيهاى خشكى ، و توليد آب در زير زمين و استقرار كوهها روى زمين و سرازير بودن دامنههاى كوه براى جريان يافتن چشمهها روى آن و امكان جارى كردن قناتها روى آن و قرار دادن زمين به نحو متعادل و معتدل كه نه آن قدر نرم است كه چيزى را فروبرد و نه آن قدر سفت و
هامش
( 1 ) طبق هيئت قديم ، زمين در مركز افلاك قرار داشته و فلكهاى 9 گانه به دور آن مىچرخيدند .