ترجمه :
( 2 / 150 )
و اى رسول از هرجا و هر ديار كه بيرون شدى رو به سوى كعبه كن . و شما مسلمانان نيز هر كجا بوديد ، روى به آن جانب كنيد تا مردم به حجّت و مجادله بر شما زبان نگشايند . جز گروه ستمكار و معاند با اسلام كه از جدل و گفتگوى آنان نينديشيد و از نافرمانى من بترسيد و به فرمان من باشيد تا نعمت و رحمت خود را براى شما به حدّ كمال برسانم و باشد كه به طريق حقّ و ثواب راه يابيد .
تفسير :
« وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ »
: با توجّه به آيات پيش و اين آيه ، معلوم مىشود كه مقام سخن ، مقام خشم است ، زيرا اهل كتاب وصف محمّد صلّى اللّه عليه و آله و زادگاه و محلّ هجرت و دو قبلهء محمّد صلّى اللّه عليه و آله را كتمان كردند و از سويى ترك كردن قبلهاى كه چهارده سال و چند ماه به سوى آن نماز مىخواندند از جانب مسلمانان كه داراى ايمان ضعيف بودند ، مورد انكار واقع مىشد ، و همين امر مىتوانست موجب شود تا عقلهاى ضعيف معاندان و مسلمانان ، به آن راضى شود ، بنابراين ، اين دلايل موجب شد كه تأكيد و تكرار و گذاشتن اسم ظاهر به جاى ضمير ، مناسب مقام باشد . چنانچه خداوند تعالى اين كار را با تكرار امر به برگشتن قبله به مسجد الحرام و تكرار قول خداى تعالى :
« مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ »
و
« حَيْثُ ما كُنْتُمْ »
و
« مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ »
و تكرار آگاهى اهل كتاب و اخفاى آن . . . انجام داد .
و آنگاه كه خداى تعالى رسول صلّى اللّه عليه و آله را امر به تغيير قبله به مسجد نمود ، فرمود :
« مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ »
هرگاه خارج شدى ، ولى وقتى كه امت را چنين امر كرد ، فرمود :
« حَيْثُ ما كُنْتُمْ »
يعنى هرجا كه بوديد .
اين تغيير در تعبير ، اشاره به اين امر است كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله در جايى