ترغيب است به اينكه توجّه بايد از جهات نفسانى فانى به جهت قلبى اخروى و لوى باقى تغيير يابد . و معنى آيه اين است كه هر صنفى يا فردى يك جهت دارد كه به آنجا توجه پيدا مىكند و هيچ يك از شما از توجّه به جهتى از جهات جدا نيست . بنابراين ، توجّه كنيد به چيزى كه به شما سود برساند و با شما باقى بماند و آن عبارت از جهت قلب است كه توجّه به آن ممكن نيست مگر با قبول ولايت . پس بشتابيد به سوى ولايت كه آن اصل جميع خيرات است و روى همين جهت خيرات در خبر به ولايت تفسير شده . دربارهء معانى خير و اينكه اصل خير و حسن و حق و صلاح همان ولايت است ، پس از اين بيانى خواهد آمد و هر چيزى كه با ولايت ارتباط پيدا كند خير است و نيك ، هر چه كه مىخواهد باشد و هر چيزى كه با ولايت ارتباط پيدا نكند ، هر چه كه باشد خير نيست .
« أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً »
: جملهء مستأنفه و در مقام تعليل است ، يعنى هرجا كه باشيد از جهات نفس و مقامات انسان و شيطان و درندگان و چهارپايان ، خداوند همه را يك جا جمع مىكند و اين مطلب اقتضا مىكند به سبقت گرفتن در خيرات يا امر به پيشى جستن ، تا اينكه خدا از شما خشنود باشد و در اخبار بسيارى وارد شده « 1 » كه مقصود ياران حضرت قائم ( عجّ ) هستند كه هنگام ظهور حضرت از بين فرشها و رختخوابهايشان مىروند و در مكّه در حضور حضرت صبح مىكنند و اين معنى وجهى از وجوه تأويل آيه است .
« إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ »
: يعنى خداوند قدرت دارد كه شما را در يك جا و يك مقام و يك محشر جمع كند ، با اختلافى كه در مكان و مقام داريد .
هامش
( 1 ) در تفسير صافى ، ج 1 ، ص 150 نيز ، اين خبر از اهل بيت ياد شده و در تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 66 ، به نقل از حضرت صادق ( ع ) آمده است .