« تَهْتَدُوا قُلْ »
: به آنها بگو يا محمّد « بل » مسلمان باشيد و تبعيت از
« مِلَّةَ إِبْراهِيمَ »
: ملّت ابراهيم نماييد و اهل دين ابراهيم يا بر دين ابراهيم باشيد .
« حَنِيفاً »
: راه راست ( راه فطرت ) يا مايل از دينهاى منحرف باشيد ( از دينهاى منحرف به دور باشيد ) و لفظ « حنيفا » حال از « ملّة » يا « ابراهيم » است و از اين رو « حنيفة » به صورت مؤنث نيامده است ، چون « ملّة » به معنى دين است ( در آن صورت در معنى مذكر است و حال مذكر مىخواهد ) . يا اينكه از مضاف اليه كسب تذكير نموده است ( يعنى به خاطر ابراهيم كه مضاف اليه ملّة است ، حنيفا به صورت مذكر آمده ) و روايت شده كه حنفيّت همان اسلام است .
« وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ »
: ابراهيم از مشركان نبود . اين سخن طعنه بر مشركان است ، چنانچه وقتى فرمود :
« بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ »
، ردّ اهل كتاب بود ، زيرا كه بيشتر مشركان ، به رسالت ابراهيم اعتراف دارند .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 136 ]
قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عِيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ( 136 )
ترجمه :
بگوييد كه ما مسلمانان به خدا ايمان آوردهايم و به آن كتابى كه بر پيغمبر ما فرستادند و بر آنچه بر پيامبران گذشته چون ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و فرزندان آنها و موسى و عيسى فرستادند و به همهء آنچه بر پيامبران از جانب خدا آوردند ، اعتقاد داريم و ميان هيچ يك از پيامبران فرق نگذاريم و به هر چه از جانب خداست
هامش
گسترش مطلب است . يعنى يهوديها گفتند شما يهودى شويد و مسيحيان گفتند شما مسيحى شويد .