« مُسْتَقَرٌّ وَ مَتاعٌ »
: منظور از « متاع » ، آن چيزى است كه از آن نفع مىبريد يا مقصود ، خود لذت بردن و بهرهمند شدن است .
« إِلى حِينٍ »
: يعنى تا وقتى كه اجل شما برسد و قيامت صغراى شما فرارسد .
بدان كه خداى تعالى به اقتضاى حكمت كامل خويش ، آدم را در برابر مشتهيات منسوب به نفس دانى رها و آزاد مىگذارد ، تا از مقام عالى به زندان دنيا هبوط كرده ، در آنجا كمال جويد ، نسلش افزون گشته و يارانش زياد شوند .
چنان كه مولوى قدس سره مىفرمايد :
من چو آدم بودم اول حبس كرب * پر شد اكنون نسل جانم شرق و غرب
پس چون آدم در نفس خود و نسل و پيروان خويش به كمال رسد ، خداوند توبهاش را مىپذيرد و او را از زندان دنيا ، به مرگ اختيارى و يا اضطرارى بيرون مىآورد . از اين رو ، بدون اين هبوط ، كمال آدم و نسل و پيروى و تبعيت حاصل نمىشود . بلكه مىگوييم ، شأن خداى تعالى برگرداندن آدم « نوعى » از بهشت ، به زندان نفس و از زندان نفس ، به بهشت است . چنان كه خداى تعالى مىفرمايد :
« وَ نُقَلِّبُهُمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَ ذاتَ الشِّمالِ »
و آنان را به راست و چپ گردانديم .
گر به جهل آييم ، آن زندان اوست * ور به علم آييم ، آن ايوان اوست
اين برگرداندن ، در جهت تكميل انسان و اتمام نعمت خدا بر او است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 37 ]
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ( 37 )
ترجمه :
و آدم از پروردگارش كلماتى آموخت ( و به وسيلهء آن كلمات توبه كرد ) و خداوند توبه را بر او جارى كرد و پذيرفت ، كه البته