شرف و بزرگى بخشيد . يعنى آنها كسانى هستند كه با فطرت خود و قابليّتى كه كسب كردهاند ، آماده آن شدند كه ما به آنها كتاب بدهيم ، پس ما هم احكام نبوّت و صورتهاى كتب آسمانى را كه مشتمل بر معانى واقعىاش بود ، به آنها داديم . اين عبارت ، جمله مستأنفه است ، پاسخ پرسش مقدر ، گويا كه گفته شده : اهل كتاب محمد صلّى اللّه عليه و آله و رسالتش ، يا به كتاب خودشان ، يا به كتاب محمد صلّى اللّه عليه و آله يا به جنس كتاب ايمان نمىآورند و آن را تلاوت نمىكنند .
اين بيان دلدارى دادن به رسول صلّى اللّه عليه و آله و مؤمنان است به اينكه ( ناراحت نشوند و بدانند ) كسانى كه خداوند به آنان كتاب داده ، هر يك از آنان بهتر از هزار هزار نفر ديگرى است كه شيطان به آنان كتاب داده است . چه آنان كتاب را به بهترين نوع تلاوت ، مىخوانند .
« يَتْلُونَهُ »
: خبر است يا حال يا معترضه است . پاسخ پرسش مقدّر است ، قبل از تمام شدن كلام ، گويا كه گفته شده است كسى كه با دادن كتاب به او شرف بخشيدى ، چه كار مىكند ؟ پس خدا فرمود : كتاب را به بهترين خواندن و حق خواندن آن مىخواند .
« حَقَّ تِلاوَتِهِ »
: دربارهء اين كلام به امام باقر ( ع ) ، نسبت داده شده كه فرمود : آيات خدا را تلاوت مىكنند و در آن تفقّه مىنمايند ( به فهم و روشنگرى مىنگرند ) ، به احكامش عمل مىكنند ، اميدوار وعدههايش هستند و از وعيدش مىترسند ، از داستانهايش عبرت مىگيرند ، اوامرش را امتثال مىكنند و از نواهيش خوددارى مىنمايند . به خدا سوگند ، مقصود حفظ آيات و درس حروف و تلاوت سوره و درس ده يكها و پنج يكها نيست « 1 » ، كه در اين صورت ، حروف آن را حفظ كردند و
هامش
( 1 ) ممكن است منظور مفسر تقسيم آيات هر سوره به 10 قسمت يا 5 قسمت باشد و منظور از 10 يك زكات و پنج يك خمس باشد . مجمع البيان ، ص 198 ، ح 1 و 2 .