اختلاف مىكردند ، بىدليل و علم و در نزول آيه ياد شده كه در دو طايفه از يهود و نصارى نازل شد كه خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمدند و اين دو قول را بر او عرضه داشتند و گفتند اى محمّد ! بين ما داورى كن .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 114 ]
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَ سَعى فِي خَرابِها أُولئِكَ ما كانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوها إِلاَّ خائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظِيمٌ ( 114 )
ترجمه :
و كيست بيدادگرتر از آنكه مسجدها را باز دارد كه نام خدا در آنها برده شود و در ويرانى آنها بكوشد و ايشان را ( حق ) نبود در آن درآيند مگر بيمناك باشند . ايشان را در دنيا خوارى و در آخرت عذابى بزرگ است .
تفسير :
« وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ »
: عطف است بر جملهء
« كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ »
، چه آن مشعر بر اين است كه آنها بندگان خدا را از اسلام و از مساجد صورى و از مساجد حقيقى آنها كه رسول و جانشينان او هستند ، منع مىكنند . و « من اظلم » استفهام انكارى در معنى نفى است ، پس گويا كه گفته باشد :
اين چنين است كه كسانى كه علم ندارند ، از مساجد خدا منع مىكنند و چه كسى ظالمتر از كسى است كه از مساجد خدا منع كند .
و لفظ « منع » ضدّ « اعطى » است و آن بدون واسطه متعدّى به دو مفعول است ، يا اينكه به مفعول اول با « من » و به مفعول دوم بنفسه و بدون واسطه ، يا به مفعول اول بدون واسطه و به مفعول دوم با « عن » يا با « من » متعدّى مىشود . « مساجد اللّه » در اينجا مفعول اول است و « ان يذكر » بدل از آن به نحو بدل اشتمال است و مفعول اول محذوف است و تقدير چنين است : « من اظلم ممّن منع النّاس عن مساجد اللّه عن الذّكر فيها » ، يعنى چه