كامل و مطاع در هر عصر مىباشد .
اين مظاهر ولايت پس از رسول اللّه محمّد ( ص ) همان 12 امام معصوم ( ع ) مىباشند و مرتبهء عالى اين حقيقت ( ولايت ) متّحد با مقام مشيّت و احديّت و تجلّى اسماء و صفات و مقام جامعيّت است كه اللّه و فيض مقدّس ناميده شده . آنچنانكه محمّد ( ص ) و پس از او على ( ع ) ، مظهر تام و آينهء آن هستند .
چون اين مرتبه ( اللّه ) احاطه دارد پس مظهر تامّ آن كه رسول ( ص ) و بعد از ايشان خلفا و اوصياء معصومين مىباشند ، نيز به ما سوى اللّه چنين احاطهاى دارند .
همانطور كه ايمان و كفر در مقام عالى بدين مرتبه منسوب است ؛ ( به خدا منسوب است . ) در مقام مظهر و آينه نيز ، چنين است ، و ايمان به مظهر ( ولىّ خدا ) ايمان به ظاهر ( خالق مظهر ) و كفر به مظهر عين كفر به خدا مىباشد . و اخبار نيز به اين امر دلالت دارد ، بلكه مىتوان گفت : اين موضوع از اصول مسلّم شيعه است .
3 - ديگر از خصوصيّات اين تفسير ، اهتمام مؤلّف جليل به جمع و تطبيق اخبار مختلف در حدّ امكان و تفسير آيات و عدم طرد حديث مىباشد . مانند : اخبارى كه دربارهء شجره منهيّه در داستان آدم وارد شده است . ( درختى كه خداى تعالى آدم را از نزديك شدن بر آن نهى نمود ) كه آن بزرگوار ، آن را طورى تفسير نمودهاند كه با همهء آنچه در اخبار آمده است تطبيق مىكند .
همچنين تفسيرهاى مختلفى كه دربارهء آيهء :
وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ
« 1 » ( زليخا در جهت وصال يوسف ، كوشش كرد ، و
هامش
( 1 ) يوسف - 25