يوسف هم اگر برهان پروردگارش را نمىديد در جهت خواستهء او تلاش مىنمود ) آمده است .
مگر در موارد نادرى كه بعضى از گفتههاى مفسّرين را رد كرده يا خدشه در صحت بعضى اخبار نموده است زيرا ، بر خلاف عقيدهء مؤلّف بوده است . مانند : تفسير آيهء
فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَ أَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها
« 1 » ( پس خدا آرامش را بر دل وى فروفرستاد و او را به لشكريانى كه نمىديد آنها را تأييد نمود . ) و غير اينها .
4 - ديگر از خصوصيّات اين تفسير ، اصطلاح او در ولايت است كه اتصال به ولايت را « پيوند » نام نهاده است كه تشبيهى است به پيوند معمول در نزد كشاورزان كه جهت تربيت و رشد و نموّ و اصلاح ميوهء درختان به كار مىبرند . چه اكثر درختان ميوه دار ، بدون پيوند ميوه نمىدهند و يا ميوهء آنها پست و بىارزش و يا تلخ است ؛ مگر از درخت ميوه دار خوب و با ارزش بارور مرغوب به آن پيوند زده شود ؛ ( در صورت مطلوب بودن پيوند ) اگر پيوند فاسد نشود ؛ بعد از پيوند زدن درخت رشد و نموّ نموده ميوهء خوب و مرغوب مىدهد :
پس انسان هم مانند آن درخت است كه به كمال مطلوب نمىرسد ؛ مگر اينكه به پيوند ولايت الهى متّصل گردد و اين ( ولايت ) اصل خير است و منبع سعادتها و سبب ظهور ثمرات نيك و ارزشمند و موجب تبديل ميوههاى فاسد و پست به ميوهء قوى شريف مىگردد كه همان كمال مورد نظر است و نيز اين اتّصال ، مانند ، نقش مايهء پنير است ، كه چون به شير مىرسد موجب انعقاد آن مىشود .
هامش
( 1 ) توبه - 40