داده ؛ داد سخن دادند . به اين ترتيب تفاسير بسيارى تأليف شد كه بر شمردن و احاطه بر همهء آنها دشوار است ، ليكن بيشتر تفسيرهايى كه موجود و مشهورند از تأليفات شيعه مىباشند و همهء آنها از احاديثى كه از أئمّهء معصومين - عليهم السّلام - روايت شده ؛ گرفته شده است . در بعضى از اين تفسيرها تنها به شرح آياتى كه مبتنى بر حديث و بيان ظاهر آنها بوده ؛ اكتفا شده است ؛ در برخى ديگر بيان لغت و اعراب و تركيب كلمات و قواعد صرف و نحو و علم بيان و ديگر نكتههاى ادبى را نيز بر آن افزودهاند .
در بعضى ديگر به جنبههاى ادبى توجّه نشده بلكه اين كوشش به عمل آمده است كه تنها موارد نزول آيات و شرح احكام فقهى را بيان دارد . بعضى مفسرين تنها به موارد مذكور اكتفا نكردهاند بلكه آنچه را كه مربوط به لطائف قرآن و حقايق آن بوده است و به اعتبارى از آن به تأويل ، مستند به اخبار اهل بيت ( ع ) تعبير شده است بر آن افزودهاند .
تأويل :
بايد دانست كه بعضى از اقسام تأويل جائز نيست ، ولى تأويلى كه در اينجا ذكر مىشود جائز است . تأويل به معنى اوّل رجوع و بازگشت مىباشد و در اينجا بازگشت دادن ظاهر به باطن منظور است ؛ زيرا ، قرآن ظاهر و باطنى دارد . ارجاع ظاهر به باطن ، در صورتى كه مستند به روايات اهل بيت ( ع ) باشد ؛ درست است . و در واقع بيان بعضى از بطنهاى قرآن مىباشد . ولى اگر مستند به معصوم نباشد بلكه تنها از وهم و فكر ناقص تراوش كرده باشد ؛ آن تأويل جائز نيست ؛ زيرا ، ممكن است آن مقصود آيه نباشد . و اين همان تأويل ممنوع است .
تأويل معنى ديگرى هم دارد ؛ آن ، ارجاع معانى و مفاهيم خارجى