مقصود كتاب خدا باشد .
چون علم تفسير ، از شريفترين آموختههاى دين مىباشد و ديگر علوم دينى بر آن بنا شده است ، بسيارى از صحابه نيز از جملهء مفسرين بودهاند مثل ؛ عبد اللّه بن مسعود و ابى بن كعب كه از حضرت رسول ( ص ) و امام على ( ع ) بهرهمند گرديدهاند .
اوّلين كسى كه با استفاده از تراوشات سرشار دانش على ( ع ) در تفسير بهره يافت و قرآن را تفسير كرد . شاگرد او عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب بود كه در سال 68 هجرى وفات يافت . او بعد از استادش على ( ع ) بزرگترين مفسّر قرآن مىباشد .
در بين تابعين نيز جمعى از مفسّرين مانند : سعيد بن جبير - شاگرد عبد اللّه بن عبّاس - قتاده ، عكرمه ، مجاهد ، اسماعيل بن عبد الرّحمن سدى « 1 » و حسن بصرى و مالك بن انس ، و جابر بن يزيد الجعفى و ابو حمزه ثابت بن ابى صفيّه دينار ثمالى « 2 » ، وجود داشتهاند ؛ دو نفر آخر ، از اصحاب حضرت باقر و صادق - عليهم السلام - بودند كه از فضائل آن دو حضرت ( ع ) استفاده كردند .
از آن ببعد علم تفسير به تدريج بين مسلمانان گسترش يافت و كتبى دراينباره تدوين شد شيعه و اهل سنّت ؛ تفاسير بسيارى تأليف نمودند كه بر حسب موضوع و مطالبى كه در ادب و حديث و موارد نزول آيات و تاريخ آنها و مسائل فقهى و فلسفى و عرفانى از قرآن گرفتند ، با هم تفاوت داشت . هر يك طبق برداشت خود در مسائل مذكور ، كلام را بسط
هامش
( 1 ) سدى : منسوب به سدّه است براى اينكه او در زير طاقى از مسجد كوفه مقنعه و روسرى مىفروخت و سده آن مقدار طاق مسدودى است كه باقى مانده است ( مصحّح ) وى از اصحاب حضرت سجّاد و باقر و صادق ( ع ) بود .
( 2 ) متوفى به سال 150 ه ق .